Dòng Thánh Tâm Huế, Việt Nam Online

Ngân hàng lớn đứng sau các vụ chiếm đoạt đất tại Lào và Cambodia

Thứ năm - 16/05/2013 04:33
CSC - Báo cáo chỉ trích ngân hàng Đức và Tổ chức Tài chính Quốc tế thông đồng với chính phủ.
(Ảnh The Guardian)
(Ảnh The Guardian)

Theo bản báo cáo, hai công ty Việt Nam được ngân hàng Đức - Deutsche Bank và Tổ chức Tài chính Quốc tế - IFC trực thuộc Ngân hàng Thế giới cấp vốn đang dẫn đầu làn sóng các vụ chiếm đoạt đất đai tại Cambodia và Lào, khiến người dân sống trên những khu đất này mất nhà cửa, bấp bênh lương thực trên diện rộng và nạn đốn gỗ bất hợp pháp.

Báo cáo đúc kết một năm điều tra của Global Witness cáo buộc hai công ty lớn Việt Nam, công ty tư nhân Hoàng Anh Gia Lai (HAGL) và công ty nhà nước Tập đoàn công nghiệp cao su Việt Nam (VRG) là những công ty kinh doanh đứng sau các vụ chiếm đoạt đất đai. Các công ty này hoạt động với sự hỗ trợ hết mình và được cấp phép của chính phủ Lào và Cambodia.

"Chúng ta biết các chính trị gia tham nhũng ở Campuchia và Lào đã dàn xếp các vụ chiếm đoạt đất đai gây thiệt hại lớn trong khu vực", ông Megan MacInnes, trưởng nhóm điều tra đất đai của Global Witness nói trong báo cáo. "Báo cáo này đưa ra bức tranh toàn cảnh và phơi bày vai trò quan trọng của các ông trùm cao su Việt Nam và các đơn vị hỗ trợ tài chính cho họ là Deutsche Bank và IFC."

Global Witness nghiên cứu các giao dịch đất đai giữa hai chính phủ và các công ty phát hiện rằng HAGL và VRG đã được giao hơn 200.000 ha (gần 500.000 mẫu Anh) đất để trồng cao su, bao gồm rừng phòng hộ với cây hồng mộc.

Đất thường được bán mà người dân không hề hay biết hoặc không có sự đồng ý và cũng không được bồi thường. Các gia đình bị buộc phải rời khỏi đất đai của họ hay sẽ làm việc cho các đồn điền cao su, mặc dù công việc rất ít và còn lâu mới có.

Nếu chống lại, họ sẽ bị lực lượng an ninh vũ trang Cambodia, những người ăn lương của nhà đầu tư đánh đập, bắt bớ và giam cầm, báo cáo cho biết.

Dân làng ở Lào và Cambodia có những cáo buộc tương tự với tờ Guardian, mô tả rằng họ bị quay phim, đe dọa, thiếu lương thực, và các công ty hiển nhiên không bị chính quyền xừ phạt. Một dân làng buộc nhượng đất lại cho HAGL yêu cầu giấu tên nói: “Họ xâm chiếm đồng lúa của chúng tôi. Tôi đến ngăn chặn họ và nói: “Không được ủi ruộng lúa của chúng tôi… Họ trả lời: “Tại sao không được? Chính phủ đã cấp đất cho chúng tôi,”.

Một dân làng khác ở Lào cũng bị mất đất vào tay HAGL, cho biết: "Chúng tôi đã mất khoảng 60% diện tích lúa - các công ty san phẳng tất cả. Nghĩa địa của làng cũng bị ủi sạch… Họ không bồi thường cho chúng tôi bất cứ điều gì.”

Những người đã khiếu nại với chính phủ được thông báo cho biết không nên bận tâm nữa, vì các công ty hoạt động trong phạm vi quyền hợp pháp của họ, một dân làng Cambodia bị mất đất bởi VRG cho biết.

"Chúng tôi đã từng làm hồ sơ khiếu nại nhưng ban quản lý rừng giải thích chúng tôi không cần phải phản đối ... vì chỉ mất thời gian", ông nói. "Các công ty này hợp pháp. Họ không phải là công ty tư nhân một mình."

Đất đai là vấn đề đặc biệt gây tranh cãi ở Campuchia và Lào, vì chỉ ít người có giấy tờ sở hữu tài sản. Tại Campuchia sở hữu tư nhân đã bị xóa sổ bởi Khmer Đỏ, trong khi tại Lào tất cả đất đai theo nguyên tắc thuộc về nhà nước.

Theo điều tra của Global Witness, hoạt động của HAGL và VRG ở Campuchia và Lào đang được tài trợ trực tiếp hoặc gián tiếp của Deutsche Bank và IFC.

Báo cáo cáo buộc IFC đã đầu tư 14.95 triệu Mỹ kim trong một quỹ Việt Nam có giữ 5% cổ phần HAGL, trong khi Deutsche Bank sở hữu khoảng 4.5 triệu đô giá trị cổ phần HAGL. Deutsche Bank cũng được cho là có 1,2 triệu cổ phiếu trong một công ty con của VRG giá trị lên đến hơn 3 triệu đô.

HAGL và VRG là những tay chơi lớn trong thị trường cao su nội địa Việt Nam, nhưng đã khai thác cạn kiện nguồn đất trong nước. Do đó họ đặt tầm nhìn xa hơn, mở rộng hoạt động sang Campuchia và Lào, hai trong số các quốc gia nghèo nhất Đông Nam Á và đang rất khát vốn đầu tư.

Số liệu hiện tại cho thấy Campuchia đã cho thuê gần ba phần tư diện tích đất canh tác - khoảng 2,6 triệu ha - chuyển nhượng đất để phát triển kinh tế (ELCs), 80% đất đó sẽ trở thành các đồn điền cao su, trong đó Việt Nam chiếm 14%.

Năm tài phiệt quyền lực nhất của Campuchia là những người ưu tiên hưởng lợi từ việc chuyển nhượng này, báo cáo cáo buộc, trong đó khoảng 70% phần đất chuyển nhượng để phát triển kinh tế được bàn giao trong năm 2012 nằm trong khu vực công viên quốc gia, khu bảo tồn động vật hoang dã và rừng phòng hộ.

Chính phủ Lào đã cho thuê 5% diện tích đất canh tác - 1,1 triệu hecta như là đất để phát triển kinh tế.

Báo cáo Global Witness cáo buộc, tại cả hai nước có rất nhiều vụ chuyển nhượng đất phát triển kinh tế vi phạm pháp luật của chính nước sở tại và là nguyên nhân trực tiếp nạn phá rừng.

“Khi người dân cố gắng đòi lại đất và rừng, họ bị đe dọa và giam cầm ngay cả bị dùng vũ lực bởi lực lượng an ninh hưởng lương từ những người được phép khai thác,” báo cáo dẫn.

Các bên bị cáo buộc phủ nhận hành vi sai trái. Trong văn bản gởi tới Global Witness được tờ Guardian xác nhận, VRG nói rằng họ có giấy phép hoạt động ở Cambodia và Lào và tuyên bố “ nghiêm túc tuân theo luật lệ nước sở tại”.

HAGL phát hành thông báo xác nhận có các ông ty con đầu tư vào cây cao su ở mỗi nước nhưng công ty “ phủ nhận cáo buộc chiếm đất, khai thác gỗ bất hợp pháp và hành vi hối lộ ở Lào và Cambodia”.

Deutsche Bank bác bỏ cáo buộc của Global Witness và nói rằng đó chỉ là “vấn đề tài chính của các công ty cao su Việt Nam” và nói trong thông báo: “ Deutsche Bank không cung cấp tài chính cho Tập đoàng Hoàng Anh Gia Lai [HAGL] hay Tập đoàn Cao su Việt Nam [VRG].

Quỹ DWS (của Deutsche Bank) giữ cổ phiếu như là đại diện cho các nhà đầu tư. Deutsche Bank chỉ cung cấp chứng thư tín thác cho HAGL, như đang làm với các công ty trên toàn cầu”.

Trong thư phản hồi đến Global Witness được xác nhận bởi tờ Guardian, IFC thừa nhận nắm giữ cổ phiếu của HAGL và nói: “IFC là trung gian tài chính, như là quỹ đầu tư, vì họ có thể góp phần duy trì bền vững thị trường tài chính điều đó cần thiết cho việc xóa đói nghèo và tạo việc làm.

Báo cáo tiếp tục: “Chúng tôi đoan chắc [quỹ đầu tư mua cổ phiếu của HAGL]… chứng minh có trách nhiệm với môi trường và xã hội.

Khi được hỏi về chính sách chuyển nhượng đất để phát triển kinh tế trong việc trồng cao su ở Cambodia, phát ngôn viên của bộ quản lý đất đai, Beng Hong Socheat Khemro và Chan Sarun, bộ trưởng nông nghiệp đã từ chối đưa ra bình luận.

Việt Nam chiếm một phần ba thị trường cao su thế giới, trong đó chủ yếu sản xuất vỏ bánh xe và sản phẩm của vỏ bánh xe.

Cambodia đang nổi lên mạnh mẽ trong lĩnh vực này, cao su xuất khẩu mang lại 200 triệu Mỹ kim mỗi năm và là quốc gia sản xuất sản phẩm cao su tự nhiên đứng hành thứ 9 trên thế giới.

Năm nay, thủ tướng Cambodia Hunsen nói, ông hy vọng có 1 trong mỗi 10 người Cambodia làm việc trong ngành cao su và dự đoán công nghiệp cao su sẽ tăng trưởng nhanh chóng.

 

Tác giả bài viết: Kate Hodal and Chris Kelly cho The Guardian, International

Nguồn tin: UCA News

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn