Dòng Thánh Tâm Huế, Việt Nam Online

Tiểu sử Cha Thánh Giuse Đặng Đình Viên - Giáo xứ Tiên Chu (Phần1)

Chủ nhật - 02/08/2009 04:20
CSC - (1787 - 1838) Sinh thành và Ơn gọiGiuse Đặng Đình Viên (còn được gọi là Lương), sinh năm 1787 tại giáo xứ Tiên Chu, tỉnh Hưng Yên, giáo phận Thái Bình; trong một gia đình Công Giáo ngoan đạo. Cha mẹ lo lắng tìm mọi phương cách cho cậu ăn học, với ước mong cậu sẽ trở thành linh mụcChính vì âm thầm nuôi giấc mộng tốt đẹp ấy mà ông bà cố đã xin cho con trai của mình sớm được vào Nhà Đức Chúa Trời thuộc giáo xứ Kẻ Vân, huyện Ân Thi – Hưng Yên (nay là giáo xứ Đan Chàng), xứ quê ngoại của cậu. Cha xứ ở đây thấy cậu Viên rất sáng dạ, lại có lòng đạo đức đặc biệt, nên đã gởi cậu về chủng viện Lục Thủy ở tỉnh Nam Định để cậu học tiếng La-tinh, học triết và thần học.
Tiểu sử Cha Thánh Giuse Đặng Đình Viên - Giáo xứ Tiên Chu (Phần1)

Tới năm 1824, thầy Giuse Đặng Đình Viên được các đấng bề trên tuyển chọn cho chịu chức linh mục, lúc ấy cha Viên tròn 36 tuổi.

·  Sứ mạng truyền giáo

Sau khi lãnh chức Linh mục, ngài làm mục vụ tại giáo xứ Lục Thủy, thuộc giáo phận Bùi Chu hiện nay. Hai năm sau, ngài được bổ nhiệm về tỉnh Bắc Ninh để truyền giáo và coi sóc các họ đạo Đông Bài, Thiết Nham, Như Thiết và An Mỹ trong suốt 17 năm trường; các họ đạo này nay thuộc giáo phận Bắc Ninh. Ở đâu ngài cũng được xem như một người được tiếng là thánh thiện, hiền hậu, nhiệt thành và sốt sắng trong việc kinh lễ, trở nên gương sáng cho mọi giáo hữu.

· Duyên cớ của phúc tử vì đạo

Ngày 17/4/1838, vào dịp Thứ Năm Tuần Thánh, Cha Viên sai thầy giảng Vũ Văn Lân đi lãnh Dầu Thánh, có mang theo mấy lá thư gửi cho các Đức Giám mục và hai Linh mục khác. Trên đường đi tới An Liêm, một họ đạo có một nửa số dân Công Giáo, một nửa khác là lương dân, nhóm người lương dân thấy thầy Lân đi qua thì nghi là đạo trưởng nên chặn bắt và khám xét. Họ thấy có 6 lá thư viết bằng tiếng La-tinh và một hộp đựng Dầu Thánh nên vui mừng đem nộp cho quan, vì các lương dân làng An Liêm vốn đã sẵn có mối ghen tương, hiềm khích với nhóm người Công Giáo trong làng vì người Công Giáo không góp tiền vào việc cúng tế thần linh, một việc làm mê tín dị đoan.

Thầy Lân bị trao nộp và bị tra khảo về những hiện vật và nơi cư trú của Cha Viên. Thế là hộp đựng Dầu Thánh và những lá thư của Cha Viên gửi cho Đức Cha Delgado Y, Đức Cha Henares Minh và Cha Chính Fernandez Hiền (sau này cả ba vị đều được phúc tử đạo và được phong Hiển Thánh). Những vật chứng này đã tạo cớ cho cuộc truy nã và bắt bớ đẫm máu tại Nam Định và Hưng Yên thời bấy giờ.

·      Hiên ngang trong gông cùm

Theo lệnh các quan, họ áp giải Cha Viên từ đình làng Cầu Chảy thuộc tỉnh Bắc Ninh về tới tỉnh Hưng Yên. Chúng tống ngài vào tù ngục cùng với những kẻ trộm cướp và sát nhân. Hôm đó là mùng 1/8/1838, ngày Cha Đặng Đình Viên bị bắt.

Ngày hôm sau, các quan cho dẫn cha ra tòa, các quan khuyên dụ cha bước qua Thánh Giá chỉ một lần thôi thì các quan sẽ tha cho về. Cha thẳng thắn trả lời:

- “Tha hay không tha là quyền của các quan, nhưng việc bước qua Thánh Giá dù chỉ một lần thì tôi không bao giờ bước”.

Các quan nói tiếp:

- “Bây giờ chúng tôi yêu cầu ông dịch mấy lá thư đã viết sang tiếng Việt cho chúng tôi”.

Ngài vui vẻ trả lời:

- “Việc ấy thì tôi sẵn sàng làm ngay.”

Sau khi nghe Cha dịch những bức thư đó, không có gì bí mật, hay âm mưu gì, mà cũng không thấy chỗ nào chống đối triều đình, nên các quan lại ôn tồn khuyên bảo:

- “Thôi, bây giờ ông chối đạo để chúng tôi tha cho về.”

Ngài cương quyết trả lời bằng giọng đanh thép:

- “Thưa các quan lớn! Tôi đã nói là không bao giờ tôi bỏ đạo. Sao các quan còn nói đi nói lại mãi thế?”

Các quan muốn tra khảo Cha về nơi mà hai Giám mục đang ở, nhưng nhất định ngài không tiết lộ gì về các Đức cha, cũng như các vị Thừa sai khác. Dù tra khảo, dù bị đánh đập, bị phơi nắng và không cho ăn uống thì ngài vẫn cương quyết một lòng không khai báo thêm một điều gì. Ngài luôn tự hào là đạo trưởng và nhất định không bao giờ bước lên Thánh giá Chúa.

·      Án lệnh và lòng nhân hậu

Thấy không thể lay chuyển được Cha Viên, ngày 3/8/1838, các quan đồng ý làm bản án gửi về kinh xin vua Minh Mạng châu phê. Tới ngày 12/8, vua chuẩn nhận bản án, và mãi tới ngày 20/8 bản án mới gửi về cho quan tỉnh Hưng Yên. Bản án viết như sau:

“Đao trưởng tên Lương, cũng gọi là Đặng Đình Viên, thần dân của nước trẫm và là đạo trưởng của đạo Gia-tô là tà đạo, đã liều lĩnh như thế mà hắn vẫn không sợ hãi và ăn năn xuất giáo. Ngược lại, hắn đã viết thư bằng tiếng ngoại ngữ cho 4 người phương tây. Nếu vậy, hắn là thứ đạo trưởng của tà đạo, ta đồng ý và lên án hắn phải trảm quyết”.

Khi nhận được bản án từ triều đình gửi xuống, các quan tỉnh Hưng Yên còn khuyên dụ mọi cách cho ngài bỏ đạo để được tha. Có lần các quan bàn tán với nhau cố ý để ngài nghe thấy. Một quan nói:

- “Ông này tài giỏi có dư. Nếu ông ấy chọn sống với chúng ta, ông ấy có thể làm lớn như chúng ta. Tướng mạo ông ấy trông rất sắc sảo, khôn ngoan và thông minh.”

Một vị quan lớn khác thêm lời:

- “Đúng như thế. Nếu ông ta bỏ đạo, ông ấy có thể sẽ được triều đình trọng thưởng chức tước rất lớn và nhiều tiền bạc nữa.”

Cha Viên nghe thấy và biết rõ ý đồ của các quan nên vẫn giữ im lặng.

Khi biết được triều đình đã phê chuẩn án trảm quyết Cha Giuse Đặng Đình Viên, thì một trong hai người họ hàng đã đi tố cáo cha tới khóc nức nở đấm ngực, xin Cha tha thứ:

- “Lạy cha, con xin thú tội là đã tham món tiền thưởng của triều đình mà đã đi tố cáo cha. Nay cha phải chịu án tử hình, con rất đau đớn đến xin cha tha tội cho chúng con.”

Cha Viên nhân từ nhỏ nhẹ nói:

- “Cha sẵn lòng tha thứ cho chúng con. Nhưng đây là tội rất nặng, chúng con phải đi xưng tội và làm việc đền tội.”

Tuy nhiên, người ta thấy sau này anh ta lại tiếp tục làm hại các linh mục và đạo Chúa.

·      Ra pháp trường

Ngày 12/8/1838, quan giám sát và đội quân đưa ngài ra pháp trường Ba Tòa (bên bờ sông Hồng, Hưng Yên).Quân lính đi thành hai hàng và bắt ngài đeo gông thật nặng, chân tay mang xiềng xích rất khổ sở như một tên tội nhân đáng ghét. Những tín hữu được tin, vội vã chạy theo ra pháp trường. Mấy bà trong hội Dòng Ba đuổi kịp, tới gần pháp trường, các bà thấy Cha phải đeo gông nặng, lại còn bị xiềng xích đau đớn, các bà òa lên khóc. Có bà mạnh miệng nói to:

- “Sao các quan tàn ác thế? Người ta sắp phải chết rồi mà còn bắt đeo gông và xiềng xích làm gì? Thật là bất nhân!”

Bọn lính nghe thấy, quát lớn:

- “Câm mồm đi! Quan cho chém đầu hết bây giờ.”

Mấy bà im lặng sụt sùi khóc. Họ lẩm bẩm với nhau:

- “Ngài hiền lành đạo đức lại hay thương người như thế mà bị giết thì thật là oan uổng.”

Cha Viên từ từ bước theo đoàn quân, miệng luôn đọc kinh cầu nguyện. Có lúc mắt ngài đẫm lệ vì dục lòng ăn năn tội. Các lương dân trông thấy, nói với nhau:

- “Này anh em à! Ông ấy chắc sợ chết nên mới khóc”.

Một ông tên là Tân quay lại giải thích:

- “Không phải thế đâu. Ông ấy vui mừng vì sắp được chết cho Chúa nên ông ấy xúc động đấy thôi.”

·   Cửa trời rộng mở

Tới nơi xử, một vài tín hữu đã mang sẵn một mảnh chiếu để trải ra cho Cha quỳ cầu nguyện. Một lát sau, quân lính tới tháo gông và xiềng xích cho ngài. Ngài bình tĩnh đưa hai tay cho lý hình trói chặt về phía sau lưng. Ba hồi chiêng trống rộn ràng vang lên, Cha Giuse Đặng Đình Viên đưa cổ cho bọn lý hình thi hành phận sự. Tiếng chiêng trống thứ ba vừa dứt thì lý hình vung cao gươm lên chép một nhát, đầu rơi xuống, đưa vị nhân chứng đức tin về hưởng phúc vĩnh cửu, kết thúc cuộc đời của cha ở tuổi 52 trên dương thế.

Dân chúng, lương cũng như giáo, đua nhau xô vào thấm máu và tranh nhau lấy tất cả những gì liên hệ tới Cha. Có tên lính còn cắt một tai của cha để bán lại cho người tín hữu ngay tại chỗ.

Giáo dân xứ Tiên Chu đã xin phép các quan được lấy xác vị Anh Hùng Tử Vì Đạo về an táng tại nền nhà thờ mà vua đã ra lệnh đốt phá. Hiện nay thi hài vẫn còn nằm trong lòng đất dưới cung thánh nhà thờ xứ Tiên Chu (còn gọi là nhà thờ Bầu) ở phường Hồng Nam, Tp.Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên (thuộc giáo phận Thái Bình).

·      Phần thưởng nào quý hơn?

Đươc biết, vua đã thưởng cho việc bắt được cha Đặng Đình Viên là 500 quan tiền. Số tiền đem chia nhau, trong đó có cả phần của hai tên phản giáo, coi trọng tiền bạc mà đem nộp cả người anh em họ hàng mình. Riêng quan tuần phủ thì được thăng chức lớn.

Ngày 27/5/1900, Đức giáo hoàng Lêô thứ XIII đã tôn phong cha Viên lên bậc Chân Phước. Đến ngày 19/6/1988, Đức giáo hoàng Gioan Phaolô đệ nhị đã phong vị Chân Phước Linh mục Giuse Đặng Đình Viên lên bậc Hiển Thánh.

Lạy Cha Thánh Giuse Đặng Đình Viên, xin cầu cho chúng con.

Tác giả bài viết: Dòng Thánh Tâm

  Ý kiến bạn đọc