Dòng Thánh Tâm Huế, Việt Nam Online

Lòng thương xót của Thiên Chúa và lòng thương xót của con người

Thứ bảy - 14/11/2015 00:13
CSC - Vào lúc 7h30 ngày 14 tháng 11 năm 2015, Trung Tâm Hoc Vấn Đa Minh tổ chức buổi Hội Thảo về Lòng Thương Xót Chúa với chủ đề: Lòng Thương Xót Của Chúa và Lòng Thương Xót Của Con Người" do Cha Giuse Phan Tấn Thành và Giuse Nguyễn Trọng Viễn thuộc Dòng Đa Minh trình bày. Buổi Hội Thảo đã thu hút được đông đảo quý Cha, Quý Tu Sĩ Nam Nữ trong và ngoài Trung Tâm đến tham dự. BBT xin giới thiệu tóm tắt 2 đề tài trong buổi Hội thảo này.



ĐỀ TÀI I: MỘT VÀI DỮ LIỆU TRIẾT HỌC LIÊN QUAN ĐẾN KHÁI NIỆM LÒNG THƯƠNG XÓT
( Giuse Nguyễn Trọng Viễn, O.P.)
 

Dàn bài

Một sự khác biệt từ cội nguồn: so sánh khái niệm ataraxia với khái niệm misericordia.
Một sự khác biệt trong "hoa trái": so sánh khái niệm lòng từ tam (pitie) của arthur Schipenhauer (1788-1860) với khái niệm lòng thương xót Kitoo giáo.

1. Ataratia và misericordia

1.1 Nền tảng của văn hoá - tôn giáo Hy lạp
- Thời gian đi vòng tròn; Thượng Đế không quan tâm đến vũ trụ; vũ trụ lớn hon con người...
- Hình thành nen một nền tảng "siêu hình học tự nhiên", trở thành chiếc noi của khoa học (episteme). Lý trí con người trở thành "chìa khoá", ở cửa cho cứu cánh đời người...

1.2. Quan niệm của sách Thánh
- Thời gian đi theo đường "thẳng"; khởi đầu của lịch sưu là một tác động của một ngã vị; tác động sáng tạo vũ trụ "từ hư vô" như một ân ban; vị thế con người và hành vi mang tính ngã vị ủa con người lớn hon quy luật vo ngã của vũ trụ.
- Hình thành nên quy chế giáo ước, có khả năng "bảo vệ" và đề cao tính ngã vị. Thái độ căn bản của con người là "lòng trung tín"...

1.3. Thái độ luân lý căn bản
- Ataraxia hướng tới mục tiêu "mặt nước hồ thu"
- Misericordia đặt con người vào vị thế "ngọn thác".

2. Lòng từ tam (pitie) của Schopenhauer và lòng thương xót

2.1. Nền tảng triết học của Schopenhauer
- Ý chí chứ không phải lý trí là nền tảng của vũ trụ và con người.
- Sự ưu thắng của ý chí chung trên ý chí riêng
- Con đường giải thoát khỏi khổ đau: nẻo đường nghệ thuật và nẻo đường tình yêu.

2.2. Vài đặc tính của tình thương Kito giáo
- Nẻo đường chiến thắng "trước chủ nghĩa" của Sách Thánh
- Ngã vị con người càng ngày càng rõ nét trong cuộc chơi với một Thiên Chúa Ngã Vị.
- Khả năng "thấu cảm" (empathie) như nẻo đường đi vào "câu chuyện đời" của ngã vị.

2.3. Tình yêu chiến thắng tất cả mà không tự hủy diệt chính mình.

Tạm kết
- Vấn đề "cái lý và cái tính".
- Vấn đề " thương xót hay thương hại".
 
 
Đề tài II: LÒNG THƯƠNG XÓT CỦA CHÚA TRONG KINH THÁNH VÀ THẦN HỌC
(Lm. Giuse Phan Tấn Thành, O.P.)
 
Dàn bài

Nhập đề

Nhận xét từ ngữ. Thương xót: misericordia. Từ này cũng được dịch là: từ bi, từ ái, nhân hậu, tình thương, trắc ẩn, lan tuất, nhân từ, cảm thông". Nhưng cái từ này có đồng nghĩa với nhau không? Trong Kinh Thánh, misericordia chuyển ý của hesed và rachamim (hipri) và eleos, splanchna (hy lạp). Tầm nguyên Latinh: miserum cor.

I. Kinh Thánh

A. Cựu Ước

1. Khởi nguyên. Thiên Chúa đã tạo dựng vạn vật do tình yêu, nhưng lòng lân tuất được biểu lộ cách riêng khi con người phạm tội.

2. Cuộc xuất hành. Ba cấp độ khám phá lòng Thương Xót của Thiên Chúa: a) Chúa đau xót trước nỗi khổ; b) Chúa mặc Khải như là Đấng từ bi nhân hậu, luôn tha thứ ( Xh 34, 7-7); c) Chúa dùng hành phạt để kêu gọi dân trở về với ngài (Đnl 4,30-31).

3. Các Thánh vịnh. Các Thánh vịnh quảng diễn lòng thương xót của Thiên Chúa cách bao quát hơn. Ba loại: a) những Thánh vịnh ca ngợi lòng thương xót (136; x.106; 107; 118) b) những Thánh vịnh mặc Khải bản tính Thiên Chúa là Đấng thương xót (103, 145); c) những Thánh vịnh dạy chúng ta những bài học thực hành nhờ cảm nghiệm về thương xót: miserere (150; 130).
4. Các ngôn sứ. Lòng thương xót được ví với lòng của người mẹ, người chồng (Isaia, Hose). Kêu gọi dân trở về. Mở rộng lòng thương xót đến các dân khác (Giona; sách Khôn Ngoan.)

B. Tân Ước

Lòng thương xót của Thiên Chúa được tỏ lộ nơi Đức Giêsu Kitô. Chúng ta tạm phản các bản văn thành hai khối chính để nghiên cứu:

1. Các sách Tin Mừng. Các sách Tin Mừng cho thấy Đức Giêsu là hiện thân của lòng thương xót của Thiên Chúa, nơi chính bản than cũng như bằng lời nói việc làm. Người "động lòng trắc ẩn" trước thảm cảnh của nhân loại.
a) Thánh Mátthêu đã ghi lại nhiều lời giảng của Đức Giêsu về lòng thương xót. Dĩ nhiên, tiên vàn Người nói đến lòng thương xót ủa Cha trên trời. Việc cảm nhận lòng thương xót của Cha dẫn chúng ta đến chỗ tín thác vào Cha, cũng như tỏ thái độ đại lượng giống như Cha:"Người không phải thương xót đồng bạn như chính ta đã thương xót người sao" ( Mt 18,33). " Phúc thay ai xót thương người, vì họ được Thiên Chúa xót thương" (Mt 5,7). Matheu cũng hai lần ( Mt 9,12-13;  12,7) trích dẫn đoạn văn Hôse 6,4-6.

b) Tác phẩm của thánh Luca được đặt tên là "Tin Mừng của lòng thương xót". Đặc trưng của tác phẩm này có thể thấy qua ba điểm: sứ điệp thương xót được giới thiệu ngay từ những chương đầu; cao điểm là các dụ ngôn về lòng thương xót ở chương 15. " Hãy thương xót như Cha thương xót" (Lc 63,36).

2. Các thư Phao lô. Các sách Tin Mừng xem ra như chua trọng đến Đức Giêsu như là kẻ mặc Khải lòng thương xót của Thiên Chúa bằng lời nói và việc làm. Các thư Thánh Phao lô suýt về lòng thương xót của Thiên Chúa được biểu lộ ở noi Đức Kitô. Thiên Chuâ là "Cha của mọi sự thương xót" (2Cr 2,1), "giàu lòng thương xót" ( Ép 2,4). Thư Híp ri: Đức Kitô đầy cảm thông" (Dt 2,17). Lòng thương xót cũng gắn liền với: tình yêu, ân sủng, công chính.

II. Suy tư Thần học
- Khái niệm. Misericordia, một hình thức ủa caritas.

A. Lòng thương xót noi Thiên Chúa
1. Lòng thương xót biểu lo sức mạnh chứ không nhu nhược
2. Thương xót với công bình và chân lý

B. Thực hành thương xót
1. Các việc thương xót ( từ thiện)
2. Bí tích thương xót

Kết Luận. Mater Misericordiae
 
 
ĐÚC KẾT
(Lm. Giuse Ngô Sĩ Đình O.P.)

 
Có thể nói hai bài thuyết trình đặt vấn đề lòng thương xót ở hai cấp đọ khác nhau. Bài một đưa ra một khía cạnh khó khăn của con người đối diện với lòng thương xót. Bai hai tập trung vào lòng thương xót của Thiên Chúa.
 Những vấn đề chính trong hai bài thuyết trình nhắm vào những vấn nạn sau:
- Lòng thương xót với sự nhu nhược, thỏa hiệp.
- Tương quan giữa lon thương xót và cong bình, chân lý.
- Lòng thương xót của Thiên Chúa và lòng thương xót của con người.
- Nơi con người, lòng thương xót với sự yếu đuối.
- " Lòng thương xót" và "lòng thương hại"
Xin mượn tư tưởng của Thánh Tô ma trong phần bàn về lòng thương xót ( II-II, q.39) thay cho phần đúc kết.
Theo Thánh Tô ma, lòng thương xót là một hình thúc đặc biệt của Đức ái, hay nói đúng hơn, là một trong những hiệu quả của Đức ái. Thực vậy, Đức ái có ba hiệu quả ben trong vần hiệu quả ben ngoài đối với người thực hành đức ái.
Ba hiệu quả ben trong là: niềm vui, sự bình an, và lòng thương xót. Ba hiệu quả bên ngoài: từ thiện, bố thí sựar lỗi hinh đệ.
Nếu mềm vui và sự binh an là hoa trái noi người có Đức ái, thì lòng thương xót lại hứng tình yêu đến với những người bất hạnh. Chính lòng thương xót là động lực ben trong để người có đức ái đi đến việc bố thí nhằm giúp đỡ người khác khỏi hoàn cảnh bất hạnh, và sửa lỗi huynh đệ nhằm giúp họ thoát khỏi căn nguyên gay ra điều bất hạnh đó.
Riêng về lòng thương xót, thánh Tô ma trình bày qua ba chủ đề sau:

1. Động cơ của lòng thương xót (a.1)
Lý do hay động cơ của lòng thương xót là một nỗi bất hạnh nào đó noi tha nhân. Điều này là một khinh nghiệm tam lý. Thế nhưng nếu bất hạnh đó là do lỗi của chính họ gây nên thì phải thương xót hay kết án? Đây là một vấn nạn thực tế. Theo thánh Tô ma (a.1, da.1), tội lỗi là do người ta cố ý ( I., q.19, a.1), dĩ nhiên điều đó không đáng thương chút nào hết, ngược lại đáng trách là đàng khác. Như g đi kèm với cái xấu là tội lỗi đó, có những đâu khổ hay bất hạnh mag họ phải chịu, phần bất hạnh này lại là điều chúng ta không thể làm ngơ. Hon nữa, cũng có những bất hạnh phát xuất do những tội lỗi đó, có những đau khổ hay bất hạnh mà ho phải chịu, phần bất hạnh này lại là điều chúng ta không thể làm ngơ. Hơn nữa, cũng có những bất hạnh phát xuất do những tội lỗi mà không hoàn toàn do ý chí lựa chọn, dĩ nhiên bất hạnh kéo theo phải là đối tượng của lòng thương xót. Thiết tưởng đây là nguyên tắc dẫn dắt những suy tư về tương quan giữa lòng thương xót và chân lý, công bằng.

2. Chủ thể của lòng thương xót (a.2)
Lòng thương xót là dấu hiệu của một sự thiếu thốn hay khiếm khuyết nào đó nơi người có lòng thương xót. Họ sợ sự bất hạnh xảy ra cho người thân yêu của mình và cũng có thể xảy ra cho chính mình. Đặt vấn đề như thế để cho thấy có khoảng cách lớn lao giữa lòng thương xót của Thiên Chúa và lòng thương xót con người. Không thể gán lòng thương xót theo kiểu con người chi Thiên Chúa được. Vì noi Thiên Chúa không có sự thiếu thốn hay khiếm khuyết vốn gây ra nơi con người lòng thương xót. Trong trường hợp này phải hiểu lòng thương xót của Thiên Chúa và lòng thương xót của con người theo nghĩa loại suy. Lòng thương xót của Thiên Chúa là quyền năng hoạt động, trong khi lòng thương xót nơi hữu thể thụ tạo lại cho thấy một giới hạn nào đó. Đó là lý do tại sao có các chủ trương coi thường lòng thương xót xét như biểu lộ sự yếu đuối, nhu nhược, tình cảm.

3. Lòng thương xót là một nhân đức (a.3)
Thánh Tô ma khẳng định ngay, tự nó lòng thương xót là một tình cảm, một cảm xúc, nên chưa phải là một nhân đức. Nhưng nếu lòng thương xót được ý chí đón nhận và lý trí hướng dẫn, dựa trên sự công bằng và chân lý, thì nó sẽ trở thành một nhân đức, và một khi trở thành nhân đức thì nó lại tác động lên thứ tình cảm đặc biệt và đáng yêu này. Hiểu như thế, lòng thương xót là một điều kiện hay sự chuẩn bị cần thiết để dễ dàng thực hành đức ái.
Nhưng trong tương quan với Thiên Chúa, vì con người không thể có lòng thương xót với ngài, nên phải xác định đức ái là một nhan đức tuổi vượt hơn nhân đức xót thương (a.4).
Tóm lại, lòng thương xót là một cảm xúc tự nhiên, có thể khiến người ta trở thành yếu đuối, nhu nhược, nhưng nó cũng có thể trở thành một nhân đức tức là một sức mạnh. Để lòng thương xót trở thành một sức mạnh, nó cần được ý chí đón nhận, và lý trí hướng dẫn.
Như vậy, lòng thương xót phát xuất từ đức ái, hướng tới mục đích là cải thiện hoàn cảnh sống của tha nhân. Đây là một nhân đức luân lý nhờ đó, Thiên Chúa lấy khỏi mình chúng ta "trái tim chai đá" và ban cho chúng ta "'một trái tim bằng thịt" (Ed 11,19).


 
 Một số hình ảnh

















Tác giả bài viết: Tổng hợp bởi tu sĩ Phêrô Vũ Văn Vượng, CSC

Nguồn tin: BTT DTT

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn