Dòng Thánh Tâm Chúa Giêsu được Đức Cha Eugène Marie Joseph Allys (Lý), Giám mục Giáo phận Huế thành lập vào ngày 09 tháng 10 năm 1925. Đây là giai đoạn mà Giáo hội Công giáo Việt nam đang vui hưởng sự bình an, sau những tháng năm dài bị cấm cách và bách hại. Lúc này Giáo hội đang từng bước củng cố và phát triển về mọi phương diện. Đó cũng chính là lý do mà Dòng Thánh Tâm đã ra đời, nhằm đáp ứng nhu cầu giáo dục thanh thiếu niên thời bấy giờ về cả hai phương diện tri thức lẫn đạo đức.
2. Lịch sử của Hội Dòng
Giai đoạn hình thành
Đức cha tổ phụ Allys (Lý), Ngài là một vị thừa sai nhiệt thành
trong việc truyền giáo cho lương dân và tìm cứu những trẻ em bị bỏ rơi hay thất
học. Ngài khuyến khích các linh mục đi đến với lương dân, thành lập các giáo xứ
mới và xây dựng nhà nguyện. Đồng thời xuất phát từ mối ưu tư muốn nâng cao trình
độ tri thức và tinh thần đạo đức cho giới trẻ và để tỏ lòng ngưỡng mộ, tri ân
đối những vị thầy của mình là các sư huynh Dòng Floermel, Đức Cha Allys muốn
thiết lập một Dòng tu bản địa phỏng theo hình thức của Dòng Floermel, đã được
chân phước Jean de la Mennais thiết lập tại Pháp.
Vào năm 1923, Đức Cha Allys đã gởi một bức thư đến Đức Hồng Y
Van Rossum, Tổng trưởng Thánh Bộ Truyền Giáo để trình bày thỉnh nguyện lập Dòng
của ngài. Đức Hồng Y Tổng trưởng đã tỏ ý khen ngợi và chúc lành cho công việc
tốt lành này.
Vào đầu năm 1924, trong kỳ tĩnh tâm của các linh mục tại Đại
chủng viện Huế, Đức Cha Allys đã trình bày với Hội đồng linh mục về ý định thiết
lập Dòng Thánh Tâm Chúa Giêsu. Ngài đã chỉ định Linh mục Đaminh Hồ Ngọc Cẩn làm
Bề trên tiên khởi của Hội Dòng, để cộng tác với ngài trong việc thành lập và
quản trị Hội Dòng mới. Đến năm 1935 Cha Cẩn được chọn làm Giám mục Giáo phận Bùi
Chu.
Đức Cha Allys đã chọn ngày 09 tháng 10 năm 1925 làm ngày khai
sinh của Dòng Thánh Tâm. Sở dĩ Đức Cha chọn ngày này, vào dịp lễ thánh Denis, là
để tỏ lòng biết ơn ông bà Denis Lê Phát An, vị đại ân nhân của Hội Dòng.
Đã có 25 ứng sinh đầu tiên được nhận vào Dòng trong dịp khai
sinh này. Vào ngày 08 tháng 09 năm 1929, có 6 Tập sinh được khấn lần đầu. Rồi
vào ngày 15 tháng 08 năm 1937, có hai Khấn sinh đã hiến thân vĩnh viễn cho Thiên
Chúa qua lời khấn trọn đời. Kể từ đó Hội Dòng đã phát triển từng ngày về mọi
phương diện.
3. Những bước thăng trầm trước những biến chuyển của thời cuộc
Với châm ngôn của Hội Dòng là: “Hãy đi rao giảng...” (Mc
16,15). Vì thế, trong bối cảnh nhu cầu giáo dục trở nên khẩn thiết, và được sự
hậu thuẫn về phía giáo quyền lẫn chính quyền, Hội Dòng đã lần lượt thành lập 19
cơ sở, gồm: 15 trường học, 2 nhà in và 2 đồn điền, trải dài từ tỉnh Quảng Bình
đến thành phố Sài Gòn. Việc thiết lập các cơ sở này nhằm thực hiện sứ mạng tông
đồ qua việc giáo dục thanh thiếu niên theo chương trình giáo dục quốc gia, đồng
thời đào tạo giáo lý viên, giảng dạy giáo lý, nhằm bồi dưỡng và củng cố đời sống
thiêng liêng cho học sinh Công giáo, và giới thiệu đức tin cho học sinh lương
dân.
Sau năm 1975, với hoàn cảnh mới của đất nước, Hội Dòng không
thể tiếp tục công tác giáo dục tại các trường. Tương tự như trước đây, biến cố
đặc biệt này đã tạo nên một cuộc khủng hoảng lớn trong Hội Dòng: Hơn phân nữa
các tu sĩ đã rời khỏi Dòng; Các đơn vị huấn luyện trong Hội Dòng đã phải giải
tán. Những ai tiếp tục dấn thân trong đời sống tu trì thời phải đối mặt với vô
số những khó khăn, thách thức. Để duy trì sứ mạng truyền giáo và tự mưu sinh,
các tu sĩ đã sống và làm việc với những cư dân vùng kinh tế mới nghèo túng, qua
việc làm ruộng và chăn nuôi gia súc. Có thể nói đây là một thời kỳ ở ẩn của các
tu sĩ còn lại. Chính vì vô vàn những trắc trở, gian nguy của thời cuộc, có lúc
tưởng chừng như Hội Dòng đã không thể tồn tại.
Tuy nhiên, từ sau làn gió mới của công cuộc cải cách của quốc
gia từ sau năm 1980, Hội Dòng đã từng bước tiếp nhận và đào tạo các ứng sinh. Đệ
tử viện, Tập viện và Học viện đã lần lượt được tái thành lập. Hiện nay, việc
huấn luyện trong Hội Dòng đang lúc khá thuận lợi hơn.
4. Đặc
sủng của Hội Dòng
Khi mang nơi mình danh hiệu là tu sĩ
Dòng Thánh Tâm Chúa Giêsu, mỗi thành viên trong Hội Dòng cần ý thức và cảm nghiệm
cách sâu xa về tình yêu vô biên của Thiên Chúa, thể hiện nơi chính Thánh Tâm
chí ái của Chúa Giêsu, đang tuôn đổ và thấm nhuần đời sống của mình. Đó chính là nguồn mạch và động lực để
mỗi tu sĩ sống trọn vẹn linh đạo và sứ mạng của Hội Dòng theo đặc sủng của Đấng
sáng lập.
5. Sứ
mạng của Hội Dòng
Lòng nhân hậu thể hiện nơi Thánh Tâm
Chúa Giêsu gợi hứng cho sứ mạng của Hội Dòng. Sứ mạng này
đòi hỏi mỗi tu sĩ Thánh Tâm phải ý thức và nhiệt thành tham gia vào chương
trình cứu rỗi nhân loại của Chúa Giêsu, bằng những cách thức và phương tiện hữu
hiệu nhất, nhằm góp phần phổ biến và minh chứng cho nhân loại biết về tình yêu
và gương mặt khả ái của Thiên Chúa. (AG 10)
Hoạt động tông đồ của Hội Dòng trước
đây và hiện nay vẫn là giáo dục và giảng dạy. Giáo dục tri
thức đời trong các trường sở và giáo dục đức tin thông qua môi trường các giáo
xứ, giáo sở. Tuy nhiên, để thích nghi với hoàn cảnh mới của đất nước, Hội Dòng
tạm thời chuyển hướng từ hoạt động tông đồ trong môi trường học đường sang hoạt
động truyền giáo và dưỡng giáo tại các giáo xứ, giáo khu, qua nhiều hoạt động mục
vụ, công tác từ thiện và bác ái xã hội,…, dành cho nhiều đối tượng khác nhau.
6. Lễ Bổn Mạng của Hội Dòng
Lễ Thánh Tâm Chúa Giêsu được chọn
làm Lễ Bổn Mạng của Hội Dòng.
| 
Dòng
của ngài. Đức Hồng Y Tổng trưởng đã tỏ ý khen ngợi và chúc lành cho công việc
tốt lành này.
lên đầu trang